Jak czuje się człowiek znajdujący się niemal sześć kilometrów nad poziomem morza? To wysokość zbliżona do potężnego wulkanu Misti w Peru, którego szczyt sięga około 5820 metrów. Na takich wysokościach powietrze staje się cienkie niczym niewidzialna mgła — każdy oddech przypomina próbę zaczerpnięcia tlenu przez wąską słomkę. Serce przyspiesza, organizm walczy o energię, a zwykłe wejście po kilku krokach potrafi zmienić się w małą wyprawę przez własne ograniczenia.
Właśnie w taki świat zabrał uczestników bibliotecznej AKADEMII ZDROWIA dr Tomasz Sawczyn, fizjolog i popularyzator wiedzy o ludzkim organizmie. Tematem wykładu była hipoksja — stan obniżonej dostępności tlenu — oraz niezwykłe mechanizmy adaptacyjne ludzkiego ciała. Już od pierwszych minut słuchacze mogli poczuć, że nie będzie to zwykła akademicka prelekcja, lecz podróż na granicę ludzkiej wydolności.
Prelegent opowiadał o tym, jak organizm reaguje na wysokie góry. W warunkach hipoksji ciało zaczyna działać niczym doskonale zaprogramowany mechanizm ratunkowy: oddech staje się szybszy i głębszy, serce pracuje intensywniej, a organizm zwiększa produkcję czerwonych krwinek odpowiedzialnych za transport tlenu. To właśnie dlatego sportowcy od lat wykorzystują trening wysokogórski, by poprawiać swoją wydolność i odporność organizmu.
Dr Sawczyn mówił również o nowoczesnych metodach treningu hipoksyjnego stosowanych we współczesnym sporcie. Dzięki specjalistycznym urządzeniom można dziś symulować warunki panujące wysoko w górach bez potrzeby opuszczania sali treningowej. Organizm „myśli”, że znajduje się tysiące metrów nad poziomem morza, uruchamiając procesy adaptacyjne podobne do tych, które zachodzą podczas pobytu w Himalajach czy Andach.
Kulminacyjnym momentem spotkania była część praktyczna. Ochotnicy mieli możliwość oddychania przy pomocy urządzenia Hypoxico, które symulowało warunki odpowiadające wysokości około 5800 metrów nad poziomem morza. Dla wielu uczestników było to doświadczenie niemal surrealistyczne — kilka spokojnych oddechów wystarczyło, by poczuć subtelny ciężar wysokości. Niektórzy odczuwali lekki zawrót głowy, inni instynktownie zaczynali oddychać głębiej. Nagle okazywało się, że coś tak oczywistego jak tlen potrafi stać się luksusem.
Wykład Tomasza Sawczyna pokazał, jak niezwykłym i elastycznym mechanizmem jest ludzki organizm. Człowiek, choć biologicznie kruchy, potrafi adaptować się do warunków, które jeszcze chwilę wcześniej wydawały się niemożliwe do przetrwania. Spotkanie było nie tylko fascynującą lekcją fizjologii, ale także przypomnieniem, że granice ludzkich możliwości są znacznie dalej, niż zwykle przypuszczamy.
